Erik Vanleeuw – Dondeynehuis & Lerkeveld

Het nieuwe leiderschap, hoe zorgen we daarvoor?  Erik Vanleeuw heeft daar als directeur van 2 studentenhuizen in de bruisende universiteitsstad Leuven een heel mooie en duidelijke visie over…

Beste Lezer, voor u aan deze tekst begint, best eerst even de algemene inleiding op deze interviewreeks lezen...

Erik Vanleeuw in de Logische niveaus

Context: waar ben je (beroepsmatig) mee bezig?

Ik ben directeur van het Filosofisch en Theologisch College (www.jezuietenhuis.be) en van 2 studentenhuizen in Leuven en Heverlee: het Dondeynehuis (www.dondeynehuis.be) & Lerkeveld (www.lerkeveld.be).  

Lerkeveld is ingebed in het Filosofisch en Theologisch college, een Jezuïetenhuis met een rijke geschiedenis. Dat merk je aan de verschillende gemeenschappen die hier samenwonen en -komen: studenten in de Noord- en Zuidvleugel, Jezuïeten in het voorhuis en op de ziekenafdeling, organisaties die hier permanent verblijven. Wekelijks lopen hier ook honderden gasten in en uit voor een bezoek of bezinning, een vergadering of congres, enzovoort.  De studentenhuisvesting maakt  hier dus deel van uit en we trachten op een actieve manier linken te leggen tussen de verschillende groepen en leefgemeenschappen in ons huis.  Lerkeveld biedt huisvesting aan iets meer dan 140 studenten, doorgaans exacte wetenschappers.  Dat laatste is niet toevallig omdat het huis gelegen is vlakbij de campus van de exacte wetenschappen.     

Het Dondeynehuis, een project van de Jezuïeten in samenwerking met de K.U.Leuven, is gehuisvest in COPAL (Collegio Pro Americana Latino), een huis van de K.U.Leuven.  Het is gelegen vlakbij Gasthuisberg en op wandelafstand van de Humane Wetenschappen.  Hier wonen meer dan 160 studenten, waarvan een 60-tal geëngageerd zijn in het project van het Dondeynehuis.  . 

Gedrag: wat doe je zoal?

Stimulerende omgeving aanbieden

Wij gaan ervan uit dat de universiteit haar studenten niet alleen een gespecialiseerde opleiding moet bieden, maar hen ook moet aanzetten om de eigen intellectuele ontplooiing in een breder kader te plaatsen.  Daarom bieden het Dondeynehuis en Lerkeveld veel meer dan een degelijke accommodatie in het hartje van de universiteit.  Als student leef je er samen in groep en kun je er je voltijdse studie verrijken met een keuze uit een vormingsprogramma.  Dat programma wil een inzicht bieden in de sociale, culturele en spirituele/religieuze problematiek van onze tijd en van onze samenleving.  Op die manier trachten we de andere ‘faculteiten’, de andere – buiten de intellectuele – noden op te vangen.
We bieden een omgeving aan die stimuleert om de cocon te doorbreken, waarbij het studeren absoluut niet aan de kant wordt gezet.  Samen met het studeren, komen andere dingen meer centraal te staan waarbij de jongere kan groeien als mens. 

Seminaries, ateliers en modules

In het Dondeynehuis worden seminaries, discussiegroepen en ateliers georganiseerd waaruit je per semester één keuze kunt maken.  Verder worden er ook sociale, culturele en religieus/spirituele activiteiten georganiseerd.  Studenten van Lerkeveld kiezen één module per academiejaar, maar kunnen ook  deelnemen aan het programma van het Dondeynehuis.  Andersom kunnen studenten van het Dondeynehuis aansluiten bij het programma van Lerkeveld.

Een overzicht van de modules en seminaries die we dit academiejaar (2010-2011) organiseerden is te vinden op: http://www.kuleuven.be/huisvesting/ab/residenties/dondeynehuis/seminaries

Samen koken en eten: het lijkt simpel

In het Dondeynehuis zijn de studenten opgedeeld in ‘keukens’, het is de bedoeling dat ze samen, twee maal per week, een warme maaltijd op tafel zetten.  Hier gebeurt eigenlijk wat thuis ook gebeurt.  In de keuken en aan tafel komen de studenten ‘thuis’.  Hier wordt ‘verbinding’ gemaakt, hier wordt gelachen en gehuild, ruzie gemaakt en weer vrede gesloten.  Precies wat een mens nodig heeft: een familie, een gezin, een groep van mensen waarop je kan terugvallen, een stuk van je leven bouwen.  Maar het brengt ook nog een heel andere dynamiek op gang die cruciaal is in de vorming van jongeren. Samenleven in groep betekent namelijk afspraken maken, leren omgaan met elkaar. Iedere student brengt zijn eigen culturele achtergrond, levensbeschouwing, ideeën en opvattingen mee.  De kunst bestaat er dan in om een ‘modus vivendi’ en liefst nog iets meer dan dat te vinden. 

Ook in Lerkeveld werken we hard aan het vormen van een gemeenschap.  Studenten zijn er verdeeld over twee grote keukens, maar per gang is er ook een gangverantwoordelijke.  Verder hebben we een kotbar waar de studenten elkaar kunnen ontmoeten en een studielokaal waar ze samen kunnen studeren.  Buiten beschikken we over sportinfrastructuur en de studenten zelf hebben zich verenigd in een presidium dat allerhande activiteiten organiseert. 

Humus

Wat wij dan aan deze studenten trachten te bieden is een soort van humus of voedingsbodem waarop de student zijn intellectuele vorming veel beter en vruchtbaarder kan laten bloeien.   

Vaardigheden: wat heb je nodig om dit goed te doen?

Profiel

Studenten die meer willen dan alleen studeren, die zoeken naar een extra dimensie, die nieuwsgierig en leergierig zijn, die hun studententijd willen zien als een open kans om echt in contact te komen met andere studenten, ideeën en opvattingen, die oog hebben voor de bredere socio-culturele context van de samenleving, die studenten hebben wellicht het geschikte profiel voor het Dondeynehuis of Lerkeveld. 

Durven je eigen weg te gaan, in overeenstemming met je eigen diepere verlangen

In het Dondeynehuis en Lerkeveld gaan wij studenten niet zeggen hoe ze moeten denken, maar dat ze denken is wel belangrijk.  Daarbij trachten we hen te helpen om op het spoor te komen van hun eigen diepere verlangen en vooral om het aan te durven om daar tijd voor te maken en daarbij stil te staan.  Dat ieder daarbij vertrekt vanuit zijn/haar eigen perspectief en geschiedenis is niet meer dan normaal, dat is ook nodig.  Je kan echter maar iets in ‘perspectief’ zien in open confrontatie met ‘anderen’.  Precies daarom vinden we het uiterst belangrijk dat studenten (of ze nu praktiserend gelovig, agnostisch of atheïstisch zijn, boeddhist, christen, moslim of Jood, man of vrouw, blank of zwart…) in staat zijn om in dialoog te gaan met elkander.  Want alleen zo leren ze gaandeweg hun eigen pad te kiezen. 

De kaart bekijken

Lerkeveld

In feite zou je onze projecten en de omgeving die we trachten aan te bieden kunnen vergelijken met een stafkaart.  Een stafkaart zegt je niet welke richting je moet gaan.  Ze toont je wel de mogelijkheden en geeft je daarbij ook (cruciale) informatie over de omgeving.  Met een goede stafkaart in de hand kan het dan ook geen kwaad als je al eens een zijweg neemt.  Het ‘rechte pad’ is niet altijd het meest leerrijke pad.  Laat de weg dus maar kronkelen. 

Overtuigingen: waarom denk je dat het werkt?

Universitas

Zonder in kritiek te willen vallen, de moderne universiteit is vandaag hoofdzakelijk een plek geworden waar jonge mensen gevormd worden tot specialisten in een bepaald kennisgebied en waar veel aandacht en concentratie gaat naar het opslaan en verwerken van die kennis.  Dat is uiteraard goed, daar moet de universiteit onder meer voor dienen.  Maar de universiteit zou ook een plek moeten zijn waar jongeren de kans krijgen om hun culturele, sociale en spirituele achtergrond, hun hart en hun ziel, mee te ontwikkelen en vorm te geven.  Ze zou met andere woorden weer meer Universitas moeten worden, een plek waar geïnvesteerd wordt in de vorming van de totale, van de gehele mens.  Die totale, gehele mens is veel meer dan alleen maar het intellect, hij is ook hart, ziel en zoveel meer.  En ook daarvoor moet zorg worden gedragen.  Dat studenten daar nood aan hebben staat als een paal boven water.  Getuige het grote succes  van onze huizen: ieder jaar opnieuw moeten we een massa aanvragen weigeren omdat we eenvoudigweg geen plaats meer hebben.   

Botsing wordt ontmoeting

De ‘humane’ manier van kijken is één manier van kijken, net zoals de ‘exacte’ manier van kijken één manier van kijken is.  Exacte wetenschappers kijken soms/vaak (?) naar humane wetenschappers als ‘softies’: als het niet empirisch vastgepakt kan worden, dan bestaat het niet.  Omgekeerd kijken humane wetenschappers soms met een zeker dedain naar exacte wetenschappers: het moet niet allemaal statistiek of wiskunde zijn, ook daarbuiten is er nog een wereld.    

Als dan studenten van de exacte wetenschappen en studenten van de humane wetenschappen elkaar ontmoeten, hangt er niet zelden een soort van ‘elektriciteit’ in de lucht.  Je kan daar rouwig om zijn, maar je kan het ook zien als een kans.  En het is precies die kans die we trachten te benutten in onze seminaries, ateliers en modules waar we zoveel mogelijk studenten uit verschillende studierichtingen trachten samen te brengen.  Die botsen dan soms met elkaar, maar mits een goede begeleider wordt die botsing meestal een interessante ontmoeting. 

Je constateert heel vaak in organisaties en ondernemingen dat die botsing een botsing blijft.  Echte leiders zijn dan precies die mensen die er in slagen om totaal verschillende werelden aan één tafel bijeen te brengen om vanuit echte ontmoeting een creatief proces en dus verbinding tot stand te brengen.  Mensen die dat kunnen, worden dan bedrijfsleider of leerkracht van het jaar, of ze winnen de Nobelprijs voor de Vrede of ze brengen mensen samen om nu eindelijk eens iets te doen aan het ingewikkelde mileuvraagstuk of ze realiseren doorbraken in de wetenschap en ga zo maar door…  Het zijn die mensen die andere mensen bewegen om buiten het eigen denkkader te treden, om grenzen te verleggen en zo tot echte oplossingen te komen. 

Waarden: wat vind jij belangrijk?

Engagement

Studenten blijven meestal een aantal jaren op onze studentenhuizen, sommigen zelfs hun hele studententijd.  Wie echter een nieuw jaar wil blijven moet (telkens opnieuw) een motivatiebrief schrijven.  En daar mogen ze zich niet zomaar van afmaken.  Als we zien dat iemand heel snel even vijf regeltjes bij elkaar heeft geflanst, dan zeggen we ‘nee’.  Als die iemand dan écht wil blijven, dan komt hij of zij wel terug en vraagt om een nieuwe kans (die we dan ook geven).  We doen dit niet omdat we de studenten graag extra werk geven, maar omdat we denken dat jongeren verantwoordelijkheid moeten durven nemen.  Als je zegt dat je hier graag wil wonen, dan moet je daar ook goede redenen voor kunnen geven, kunnen aantonen dat je er (opnieuw) over hebt nagedacht en het ook duidelijk formuleren én je engageren.     

We vinden het cruciaal dat van bij het begin een goede en duidelijke basis wordt gelegd, een basis van wederzijds engagement en vertrouwen, telkens opnieuw.  Zo trachten we jongeren aan te zetten om na te denken over hun keuzes en er hen ook aan te herinneren dat ze verantwoordelijk zijn voor hun engagementen, ook omdat anderen op hen rekenen.
Daar gaat het – naar mijn gevoel – ook bij Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen om: je hebt organisaties die aan ‘window dressing’ doen, maar zich niet werkelijk engageren.  Wie MVO zegt, zegt engagement.  Engagement wil zeggen dat je er nu voor kiest, maar ook morgen en overmorgen.  Voor een organisatie betekent het ook dat het gekozen beleid consequent uitgevoerd wordt en niet halfslachtig.  Het gaat dus om attitude en het is precies die attitude die we er bij onze studenten trachten in te hameren.  Want zij zijn de bedrijfsleiders en de ‘decision makers’ van morgen.

Kritische reflectie

Kritische reflectie over zichzelf, de studie en de samenleving, daar trachten we onze studenten voortdurend toe aan te zetten.  Kritische reflectie is niet hetzelfde als negativiteit of opzettelijke tegendraadsheid.  Met kritische reflectie bedoelen we een open en constructieve houding die loskomt van vooringenomenheid, voorgekauwde ideeën, opvattingen en vooroordelen, een soort van indifferente houding ten aanzien van wat voorligt of zich voortdoet.  Indifferentie is dan niet hetzelfde als onverschilligheid, het stelt alleen een onmiddellijk oordeel uit om zo onder de oppervlakte te kunnen kijken, naar de diepte te kunnen gaan (bij jezelf en bij anderen of bij bepaalde vraagstukken) om van daaruit je oordeel te vormen of een keuze te maken.  Een gevolg daarvan is ook dat je jezelf op een gezonde manier in vraag leert te stellen: ik neem niet zomaar mijn eigen standpunt voor uniek, onwrikbaar, als dé waarheid.  Ik ben bereid om mijn eigen standpunt en mijn geheel van waarden in vraag te laten stellen door anderen, goed beseffende dat dit me uit mijn eigen comfortzone zal halen. 

Het is altijd opnieuw verleidelijk om je als een monolithisch blok op te sluiten in je eigen voorgeprogrammeerde gelijk, in een frame van gedachten en ideeën die voor jezelf een soort van coherent geheel vormen en daar niet meer aan te laten raken.  Ieder mens loopt – hoe dan ook – voortdurend dat gevaar.  Mensen en samenlevingen die zich op die manier opsluiten zijn heel vaak onbarmhartig. 

Identiteit: wie ben jij eigenlijk?

Ons project vertrekt vanuit de Ignatiaanse spiritualiteit, vanuit de visie van de stichter van de jezuïeten: Ignatius van Loyola.  Ignatius schreef een boekje dat ‘Geestelijke Oefeningen’ heet.  De geestelijke oefeningen trachten een kader te bieden waarin diegene die de oefeningen doet kan onderzoeken wat God in hem of haar heeft gelegd als diepste verlangen, waartoe hij of zij zich echt ‘geroepen’ weet.  Gebed en geestelijke onderscheiding moeten helpen bij het nemen van beslissingen en het maken van keuzes.  Geestelijke onderscheiding is gericht op het beter aanvoelen van je eigen innerlijke leven (bewegingen), waarbij je de positieve van de negatieve bewegingen leert te onderscheiden.     

Een ander belangrijk element in de Ignatiaanse spiritualiteit is “Cura Personalis“, een Latijnse uitdrukking die je zou kunnen vertalen als ‘zorg voor de gehele persoon’.  Breed geïnterpreteerd beschrijft het in feite de verantwoordelijkheid die een leidinggevende, een leerkracht of iedereen die met mensen werkt heeft.  Cura Personalis suggereert geïndividualiseerde aandacht voor de noden van de ander, respect ook voor zijn of haar unieke omstandigheden en zorgen en een juiste appreciatie van zijn  of haar particuliere talenten en inzichten.  De Ignatiaanse leidinggevende of leerkracht gaat met andere woorden bij zijn werknemer/student staan, hem/haar vervoegen en heel aandachtig kijken wie hij of zij is.  En met wat aanwezig is, gaat hij dan aan de slag. 

Als ik de idee van ‘Cura Personalis’ toepas op wat een coach zou moeten zijn, dan denk ik meteen aan iemand die het beste in mensen naar boven haalt.  Ik ontmoet vandaag teveel zogenaamde ‘coaches’ die vol zijn van zichzelf en van hun eigen gedachten en ideeën.  Die ‘coaches’ komen dan bij de cliënt binnengestormd als een olifant in een porseleinen kast.  En ze maken heel veel brokken.
Het spreekt voor zich dat je daar je cliënten niet echt een dienst mee bewijst.  De beste vorm van coaching is die vorm die uiteraard iets meebrengt, een pakket vanuit een expertise, maar die vertrekt van de persoon die daar zit, waar je als coach naar die persoon zijn verhaal gaat luisteren. 

Missie: wat wil jij op aarde verwezenlijken

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen gaat volgens mij ook over de vraag wat jij als individu of als organisatie wil teruggeven aan de samenleving.  Daarom laten wij onze studenten tijdens hun verblijf in Leuven ook nadenken over de vraag hoe zij de vorming die ze nu krijgen later op een zinvolle en vruchtbare manier kunnen inzetten én voor zichzelf én voor de samenleving.    

En zoiets begint dan bij de vraag waarom je voor die bepaalde studie hebt gekozen.  Zijn de redenen die ik daarvoor heb van puur utilitaire aard (goed je boterham verdienen)?  Of zie ik me mijn deskundigheid ook aanwenden voor anderen, ten voordele van anderen, om met mijn bijdrage deze wereld weer een heel klein beetje beter te maken? 

Wat maakt dat je er aan begon?

Mijn persoonlijke motivatie om dit werk te doen is het geloof in de mogelijkheden van de echte en waarachtige ontmoeting tussen mensen.  Daar begint alles.  Ontmoetingen kunnen fout lopen wanneer mensen elkaar niet vinden, niet kunnen luisteren.  En dat gaat soms heel snel.  Nochtans liggen in de ontmoeting met andere mensen en dus andere opvattingen enorme kansen.  Durven we daar dan voor open te staan en niet onmiddellijk te zeggen ‘dat is niets voor mij’ of ‘dat past niet in mijn project’?    

Vanuit die gedachte tracht ik jonge mensen, maar bij uitbreiding alle mensen voor wie ik verantwoordelijk ben of met wie ik samenwerk een stukje te vergezellen op ‘hun’ weg.  Met de nadruk op ‘trachten’. 

Hoe begon het concreet?

In 1994 startte het Open Jaar. Het concept werd bedacht door de Nederlandse Jezuïet Harry Schelbergen. Doelgroep waren studenten die de stap naar hoger onderwijs wilden zetten, maar op zoek waren naar oriëntering in de studie- en levenskeuze. Doelstelling was de vorming van kritische intellectuelen.

In 2000 werd het project geheroriënteerd: de naam veranderde in Dondeynehuis en de doelgroep was voortaan samengesteld uit voltijdse studenten uit alle jaren en alle faculteiten van de K.U.Leuven. De drie pijlers (sociaal, cultureel en religieus), waarop het huisprogramma en het samenleven zijn gebouwd, werden behouden. Ook de oorspronkelijke doelstellingen, namelijk oriëntering in de studie- en levenskeuze en de vorming van kritische intellectuelen, bleven gehandhaafd.

Vanaf 2003-2004 werd een samenwerking tot stand gebracht met Lerkeveld, studentenhuis van de Jezuïeten aan de Waversebaan in Heverlee.

In 2005-2006 zetten we opnieuw een belangrijke stap: we verhuisden van de Tiensestraat naar de Tervuursestraat 56.

 

Engagement, een mooi begrip.  Het blijft in mijn hoofd hangen

Franky De Cooman

Met dank  aan Mieke De Pril voor de redactie.

Advertenties

3 Responses to Erik Vanleeuw – Dondeynehuis & Lerkeveld

  1. Lies says:

    Heel mooi project! Een zinvol aanbod aan geëngageerde jongeren om hen te ondersteunen in hun groei naar verantwoordelijke en bewuste volwassenen. Ik ben blij er binnenkort aan te mogen meewerken.

  2. Dank voor deze boeiende bijdrage

  3. Ignas Janssens says:

    Ik heb een persoonlijke binding met Ignatius en spreekt mij dit artikel mij enorm aan op grond van de individuele mens benadering en MVO elementen.

    In mijn dagelijkse werk ervaar ik dagelijks het spanningsveld tussen MVO ambities en het share-holder value.

    Voorzover ik daar een bijdrage aan kan leveren, zou ik graag in gesprek raken om over deze thema’s van gedachten te mogen wisselen.

    Met vriendelijke groet,

    Ignas Janssens
    Eb 11
    3312WC Dordrecht
    078-7850814
    i.janssens@telfort.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: