Geert Bogaert – De Vlaspit / Le Petit Liège

Geert is binnen het sociaal tewerkstellingsproject De Vlaspit verantwoordelijk voor het kurk recyclageproject Le Petit Liège. 

Beste Lezer, voor u aan deze tekst begint, best eerst even de algemene inleiding op deze interviewreeks lezen...

Interesse in milieu

Mijn interesse is altijd uitgegaan naar milieuzaken, tijdens mijn studies economie kwam dat echter weinig aan bod.  In mijn eerste job had ik de verantwoordelijkheid voor de boekhouding van een bedrijvengroep.  Na drie jaar kwam de overstap naar het HIVA, de plek waar de promotor van mijn thesis werkte.  Ik werd aangeworven om milieustudies te doen, echter, de eerste studie kwam pas na vier jaar binnen.  Als niet-gedoctoreerde kan je daar maximum 10 jaar een functie bekleden, ik mocht dus op zoek naar ander werk.

De volgende drie jaar werkte ik in een milieuconsulentenbureau, daar kon ik me verdiepen in de kennis van de milieu-economie.  Tijdens deze job kon ik een postgraduaat milieukunde aan de UIA volgen.  Het was een intense job, het was ook de periode van kleine kindjes.…  Met de verhuis naar Wijgmaal verhuisde ik ook opnieuw van job: de dienst leefmilieu van de provincie Vlaams Brabant waar ik ook de politiek leerde kennen.  Acht jaar lang heb ik daar gewerkt, de laatste twee jaar werkte de zekerheid van de job demotiverend, verstikkend zelfs.

Klimaatwijken & Transitie Wijgmaal

Ik voelde de nood om iets concreets te doen.  Die invulling kwam via de klimaatwijken.  Ik heb een groep mensen bijeengebracht en ben drie jaar lang energiemeester geweest.  Vanuit dat engagement heb ik ook, samen met Martine (mijn vrouw) en anderen een plaatselijk transitie-initiatief opgestart.  Ik was klaar voor een nieuwe job en toen kreeg ik een kans bij De Vlaspit, met als bedoeling een recyclageproject over te nemen.

De Vlaspit

De Vlaspit is een sociale werkplaats ontstaan rond de basiliek van Scherpenheuvel.  Daar is veel werk: de kapellen dienen onderhouden te worden, de kaarsen moeten vervangen, …  Voor deze zaken is een vzw gecreëerd om mensen zonder job uit Scherpenheuvel aan werk te helpen.

Het eerste project, het kaarsenatelier,  is nog steeds het voornaamste, daar worden jaarlijks ongeveer 1 miljoen offerkaarsen gemaakt.  Er is ook de fabricage van tuinkaarsen (voor een groot deel met gerecycleerde paraffine), en een afdeling sierkaarsen, waar men ambachtelijk kaarsen giet. Een viertal jaren geleden kwam daar een horeca project bij: een sociaal restaurant plus een bistro, De Heerlijkheid,  aan de basiliek.  Zowel in de bistro als in het sociaal restaurant komt veel volk over de vloer.

Sociale economie

De bedoeling is mensen die langdurig werkloos zijn, werkattitudes aan te leren en hen een nieuwe kans in de arbeidsmarkt te geven.   Wanneer ze minstens vijf jaar werkloos zijn, kunnen  ze in de sociale werkplaats in vast dienstverband werken.  Zo hebben we ongeveer vijfentwintig mensen in dienst.  Mensen die 2 jaar werkloos zijn, kunnen een opleiding van één jaar volgen in groenonderhoud, poetsdienst of administratie. Zo zijn er een veertigtal bij De Vlaspit. In de praktijk vindt 30% van deze doorstromers een job  in de reguliere sector.  We hebben veel mensen die hier terecht komen via artikel 60, dat zijn mensen die met allerhande papieren niet in orde zijn.We nemen ook mensen in dienst uit het arbeidszorg systeem.  Dat zijn mensen met, meestal fysieke, beperkingen.  Dat kunnen mensen zijn met een slechte gezondheid (omwille van het leven in armoede), mensen die een ongeval gehad hebben, mensen met een arbeidshandicap (bv stoflong, rugklachten, …).  Deze mensen vinden geen werk in het reguliere arbeidscircuit.  Zij krijgen een werkloosheidsuitkering, maar kunnen zich gedurende enkele uren per week zinvol inzetten en ontvangen zo een extra vergoeding.  Iets te doen hebben, een zinvolle bezigheid, is voor iedereen belangrijk.

Recyclage

Recent kwam er een recyclageafdeling bij, waarbijkaarsresten worden ingezameld om opnieuw tot kaarsen verwerkt te worden.  Dit werd aangevuld met een complementaire activiteit: de recyclage van kurk tot isolatiemateriaal.

We kamen op het spoor van ‘Le Petit Liège’ (nvdr: liège = kurk) in Wallonië.  De oprichter, een man van zestig jaar, wou, na twaalf jaar aan de kar trekken, het project overlaten.  Initieel was er gedacht aan een uitwisseling: kaarsresten vanuit Wallonië komen tot bij ons, en kurk gaat naar daar.  De toenmalige directeur van De Vlaspit heeft, samen met de huidige directeur, een subsidiedossier ingediend en binnengehaald.  Zo kregen ze middelen om een nieuw atelier in te richten.

We hebben het hele inzamelnetwerk overgenomen: de intercommunales stellen hun containerparken open voor kurkinzameling en centraliseren de kurk op een bepaalde plaats.

Ecologisch isolatiemateriaal

Eerst moeten de kurken gesorteerd: synthetische kurken, portokurken, restafval, ….moet er uit.  Van het natuurlijk kurk maken we korrels, die kunnen gebruikt worden als isolatiemateriaal.  Dit materiaal heeft dezelfde isolatiewaarde als glaswol, met nog andere interessante eigenschappen.  Kurkkorrels houden de warmte beter buiten en hebben voortreffelijke akoestische en vochtregulerende eigenschappen.

Naast de productie is er ook de commercialisatie.  We verkopen nog vooral in Wallonië en Brussel, maar wij breiden verder uit naar Vlaanderen.  Momenteel leggen wij contacten met grootverdelers van ecologische bouwmaterialen.  Op deze manier hopen we minder energie te moeten stoppen in het voeren van promotie.  Veertig procent van onze klanten zijn particulieren, dat zijn aannemers en architecten.

Vorig jaar hebben we 50 ton kurk verwerkt, materiaal voornamelijk afkomstig vanuit Wallonië, we hebben nog veel te ontginnen in Vlaanderen.

Sociaal isolatiemateriaal

In snel tempo komen er andere organisaties bij die kurk inzamelen en verwerken.  Dit zijn voornamelijk projecten in de gehandicaptenzorg, waar men het ziet als interessante daginvulling voor de mensen.  Ze werken op kleinere schaal dan wij.  Met die centra zijn we vorig jaar in contact getreden met de bedoeling samen te werken en afspraken te maken.  We proberen te vermijden elkaar te zien als concurrenten, we werken naar een win-win situatie.  We doen dit door samen te werken en open te zijn, ook naar nieuwe toetreders.  We maken afspraken rond productie en inzameling, we hebben dit in een project gegoten waar we subsidies voor hebben aangevraagd.  De bedoeling is een overkoepeling te maken en te zorgen voor een gezamenlijke promotie-  en verkoopsstructuur.  Op die manier kunnen we ook een gelijke kwaliteit aanleveren, tegen identieke prijs verkopen onder dezelfde merknaam.

Voor dit samenwerkingsverband spiegelen we ons aan de kringloopsector. In België waren een aantal kringloopwinkels die zich op een gegeven moment gegroepeerd hebben tot Komosie.   Er zijn afspraken gemaakt over inzamelgebieden, en samen met Ovam gekomen tot inzameldoelstellingen.  Mijn opzet is dat we tot een soortgelijk samenwerking komen.

Goesting

We werken met mensen met een beperking, deze hebben begeleiding nodig.  Het is onze droom er voor te zorgen dat mensen met goesting komen werken.  Dit is niet evident, dagelijks zijn er wel conflicten.  Mensen brengen van thuis uit hun miserie mee, werk en privé kunnen niet altijd goed gescheiden worden.  We hebben daar oog voor, elke drie maand hebben we evaluatievergaderingen met de trajectbegeleiders van de VDAB, de RVA of het OCMW.  Als verantwoordelijke is het mijn rol om de productie op te volgen, maar als er conflicten zijn, dan dienen er gesprekken gevoerd te worden, afspraken gemaakt en zaken geëvalueerd.  That’s part of the job.  Mensen met goesting aan het werk krijgen…  Hoe doe je dat?  Dat is de grote vraag….

Ik weet niet of de mensen die na 2 jaar werkloosheid hier beginnen te werken dat met hun volle goesting doen.  Het kan zijn dat je zin had om aan auto’s te werken, en je komt terecht in een dienst groenonderhoud.  Ik ben er nog niet aan uit hoe we mensen het gevoel geven dat ze betrokken worden bij ons project.  Regelmatige korte overlegmomenten?  Op een andere manier de mensen betrekken?

Het is zoekwerk, het is ook een kwestie van durven.  Hoe meer dingen je uitprobeert, hoe meer je ontdekt wat werkt.  Hoe meer je werkt op de goesting van de mensen, hoe meer de problemen beheersbaar worden.  Als je kleine probleempjes van bij het begin opvolgt, dan kan je grote uitbarstingen verhinderen, of voorkomen dat mensen blokkeren.  Ik voel dat het de goede richting uitgaat, dat geeft me wat meer zekerheid.

Ambitie

Ik ben economist van opleiding, mijn collega’s afgestudeerden zitten nu misschien op belangrijke functies.  Ik worstel daar wel mee, ik had ook ambitie.      De vraag is echter ‘wat is gezonde ambitie’.  Opdat de ambitie gezond zou blijven is het contact met de mensen op de werkvloer belangrijk. Je mag niet gaan zweven, je mag je niet laten leiden door ego en ambitie.  Het is een zoeken, ik voel dat ik nog voor een deel vasthang aan persoonlijke ambitie.

Schipperen

Ik zocht iets praktisch, ik heb het gekregen.  Als ik op het werk toekom, ga ik niet rustig aan mijn bureau zitten.  Ik trek mijn vuile kleren aan en ga het atelier binnen.  Pas na het helpen kan ik aan mijn bureauwerk beginnen.  Er moeten bezoeken gebracht worden om commerciële contacten uit te bouwen

Het blijft schipperen.  De eerste zes maanden van 2011 was de verkoop niet echt denderend.  Ik heb me volop in de verkoop gegooid, de tweede helft van het jaar was zeer goed.  Nu de verkoop goed loopt kan ik weer wat gas terugnemen en de interne organisatie bekijken.  De verantwoordelijke van het kaarsenatelier en ik hadden een systeem uitgebouwd voor een ploegenstelsel.  In het kaarsenatelier, net als in het recyclageproject, zijn verschillende taken.  De bedoeling was om mensen gevarieerd werk aan te bieden, we hadden een ploegenschema zodat de mensen van taak konden wisselen.  De idee was door afwisseling polyvalente mensen te hebben.  Dit is ook praktisch wanneer iemand ziek valt.

Laten doorgroeien

Het idee kwam om mensen te laten doorgroeien naar een functie van ploegbaas.  We spraken 3 mensen aan waarvan we dachten dat ze de nodige capaciteiten hadden.  We kunnen nu positief evalueren, één persoon hebben we tot ploegbaas benoemd, de andere twee zijn lijnverantwoordelijke geworden.  Het resultaat van deze reorganisatie is dat het wisselsysteem afgeschaft is en dat de productie beter begint te draaien.  We geven de mensen meer inspraak en zorgen voor nog meer vorming die we intern verzorgen. Vier van onze mensen kunnen kurk vermalen, we hebben enkele malen samengezeten om te bekijken hoe er best vermaald wordt, hoe er het minst stof ontstaat, hoe best de zakken gevuld en gestapeld worden.  Door dit te doen ontstaat een zekere fierheid.

Deze manier van werken geeft me meer gerustheid.  Door het verloop van de mensen moeten we er voor zorgen dat het werk degelijk kan doorgegeven worden, dit kan nu ook door de verantwoordelijken gebeuren.  We ontwerpen momenteel eenvoudige pictogrammen die het werk stap voor stap uitleggen.  Het werk wordt hier alsmaar plezanter!

Balans

Van de overheid ontvangen we loonsubsidies, ook voor de trajectbegeleiders die de link zijn tussen ons en de financiële instanties.  Binnen de werkuren bieden we de mensen sollicitatietraining aan of lessen Nederlands.  Sommigen volgen een opleiding tot heftruckchauffeur, of studeren voor hun rijbewijs B of C.  Deze dingen worden aangeboden opdat zij hun kansen op de arbeidsmarkt zouden vergroten. We kunnen stellen dat ongeveer 50% van onze middelen uit deze subsidies komen, de rest moet komen vanuit onze eigen inkomsten.

Binnen deze financiële grenzen moeten we opereren.

Als morgen de wetgeving verandert, bestaat de kans dat we iets minder sociaal kunnen zijn, dat we ons meer moeten toeleggen op activiteiten die meer geld opbrengen.

Er is nu sprake van het maatwerkdecreet, waar mensen een soort van label meekrijgen dat vermeldt hoeveel ze waard zijn aan subsidie, dat is omgekeerd evenredig aan zijn vaardigheden.  Opzet is dat die persoon zijn vaardigheden toenemen zodat de subsidies kunnen dalen.  Om op deze manier mensen aan te werven hoef je geen sociale werkplaats te zijn, zo kunnen gewone bedrijven iets doen om socialer te worden en invulling te geven aan maatschappelijk verantwoord ondernemen.  Dit maakt het speelveld groter, de vraag is alleen of er werkgevers zijn die dit wensen te doen.

Aftasten voor samenwerking

Samenwerken met anderen vergt een commerciële afweging.  Ofwel gaan we zelf promotie maken en verkopen naar particulieren toe, ofwel werken we via grootafnemers.  Wij staan er open voor, zij moeten dan naar ons ook die openheid tonen.  Maar de verkoopsmarge van de distributiesector is groot. Daardoor wordt het product veel duurder.  Het is aftasten.

Ook van de overheid vragen we een beetje aanpassing.  Als bouwheer is het belangrijk de isolatiewaardes van de materialen te kennen om premies te krijgen.  We hebben ons product laten testen, één zo’n test kost 1000 euro, om een statistische waarde te bekomen moet je minstens 10 keer zo’n test doen.   We zouden graag van de overheid middelen krijgen om die testen door te voeren.

Niet bang om te verliezen

Als je transparant wil zijn mag je niet bang zijn te verliezen.  Openheid zal op lange termijn beter lonen dan zich afschermen.  Je moet ook energie willen stoppen in een relatie, samen zoeken naar win-win.  Dat ligt niet altijd voor het grijpen, je moet daar de tijd voor nemen.  Als je daar open voor staat, dan vind je ze wel.  De ingesteldheid van willen delen is belangrijk, er bewust van zijn dat je jezelf daarmee niet te kort gaat doen.

Dit doet denken aan de goede sprookjes, de mythologieën, de heldenverhalen.  In die verhalen is het zo dat diegene die zicht het meest kwetsbaar opstelt, de verstandigste is.  Zo ook het verhaal van de drie broers die op tocht vertrekken.  De oudste loopt voorop, vol van zijn eigen gedachten loopt hij de belangrijkste aanwijzingen voorbij.  De jongste is de onnozelste, die loopt er niet aan voorbij omdat hij een andere ingesteldheid heeft.  Hij geeft aandacht aan iedereen, hij is niet beperkt door oogkleppen.

Openheid naar medewerkers

Ik las een boek van een bedrijfsleider die uiteindelijk het lef had zijn werknemers in hoge mate alle macht te geven om zich te organiseren.  Alleen de doelstellingen lagen vast, het grote bedrijf werd opgesplitst in kleine goed functionerende, leefbare entiteiten.

Die openheid naar medewerkers toe is belangrijk.  Je kan een medewerker in een bepaalde richting willen sturen, je kan ook even wachten en de vraag stellen hoe ze iets denken aan te pakken.  Als je dat oprecht doet, dan kan er iets komen.  Het gebeurt vaak dat diegenen die formeel te leiding heeft geen idee heeft hoe iets aan te pakken, maar dat niet laat blijken.  Je kan dat wel doen en zo een appèl doen op de creativiteit van de medewerkers.

Om je zo op te stellen heb je een pak moed nodig. Die moed heb je niet als je niet overtuigd bent van je eigen waarden.  Als je je eigen waarden kent, en er overtuigd van bent, dan hoef je nooit in de verdediging te gaan.  Zo kan je je open en kwetsbaar opstellen.

Geloven zonder zien

Voor de klimaatwijken was het een enorme stap om van deur tot deur te gaan en mensen te vragen of ze geïnteresseerd zijn.  Dat was de grootste te overwinnen moeilijkheid, die stap naar de anderen.  Dat was een moment van verbinding zoeken met de buurt, zo hebben we onze buren veel beter leren kennen.  Pas dan kregen we het gevoel dat we daar écht thuis waren.

Meermaals vroeg ik me af of er voldoende resultaat geboekt werd met de klimaatwijken, de deelnemers zouden al veel verder kunnen gestaan hebben.  Hadden ze het niet begrepen?  Sommige maatregelen zijn zo evident maar worden niet toegepast.  Ik had soms het gevoel dat ik me aan het opofferen was.  Wanneer dat zo is, dan is dat niet goed.  Een intentie is beter gebaseerd op een soort geloof, wat je zaait zal kiemen, ook al weet je niet onder welke vorm en wanneer dat zal gebeuren.  In die zin is het meer een geloven zoals vroeger, geloven zonder te zien.  Dat lijkt ongehoord in deze hyperrealistische tijd waarbij voor alles ‘boter bij de vis’ hoort.

Durven dromen

Als we als mens niet met onze kop tegen de muur willen lopen, moeten we terug beginnen te dromen, te dromen van een andere wereld.  Een wereld die er nog niet is, maar waar we wel in geloven.  Geloven dat het kan, ook al vind ik dat nog altijd moeilijk.  We hebben in Wijgmaal een werkgroep autodelen, wij hebben dat 1 of 2 keer gedaan.  Mijn vrouw vroeg of we niet opnieuw een samenkomst zouden organiseren.  Ik heb daar weinig tijd voor, ik kom vaak thuis van het werk zonder overschot van energie.  Het is en blijft een doseren van ambitie en zingeving.

Vastentijd

Tijdens de vorige vastenperiode heb ik getracht iets te doen  door gedurende die periode te geven.  Geven onder allerlei vormen, ook aan mezelf!  Dit als soort van oefening in het geven, want als je iets geeft, dan krijg je ook.  Ik heb nog iets te leren op het vlak van geven, tijd maken, afstand nemen.  Om vanuit mijn ambities iets gratuit te kunnen geven.  Op een bepaald moment merk je dat er iets niet klopt, het moment dat je verder blijft doorgaan op je spoor van ambitie.  Dan merkte ik dat er iets fundamenteels ontbrak: zelfwaardering.  Als die zelfwaardering blijft ontbreken, dan zit je met een handicap!

Het is goed jezelf een pluim te kunnen geven, voor jezelf de nodige aandacht op te kunnen brengen.  Aandacht geven ook aan die geheime gedachten, die gedachten die zich vormen bij de dingen die gebeuren in je leven.  Gedachten die je een stuk naar beneden trekken.  Je kan dat niet tegenhouden, maar als je er attent op bent, dan kan je ze counteren, kan je balanceren.

Misschien zal het in de toekomst zo evolueren dat onderzoek in je persoonlijk domein deel zal uitmaken van je werksituatie, om zo professioneel ook beter te worden.

Een econoom met een visie, eerlijk en met een gezonde ambitie.  Zo kom ik ze graag tegen!

Franky De Cooman

Met dank aan Mieke De Pril en Evelien De Cooman voor de redactie.

Advertenties

One Response to Geert Bogaert – De Vlaspit / Le Petit Liège

  1. Georges says:

    Leren relativeren en tevreden zijn met wat je bent en doet en toch voldoende ambitie blijven aankweken om het beter te willen doen, dat stimuleert je eigenwaarde en daar is je eigen omgeving ook mee gediend.
    Mooi verhaal !!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: