Staf Coertjens – Amnesty International Vlaanderen

Staf CoertjensStaf is coördinator centrale diensten van Amnesty International Vlaanderen.

Beste Lezer, voor u aan deze tekst begint, best eerst even de algemene inleiding op deze interviewreeks lezen...

Oprichting

De Britse advocaat Peter Benenson stond aan de wieg van Amnesty International. Hij las 50 jaar geleden over twee Portugese studenten die 7 jaar cel kregen omdat ze een toost hadden uitgebracht op de vrijheid. Hij reageerde op 28 mei 1961 met een verontwaardigd opiniestuk in de krant The Observer : “The Forgotten Prisoners”

Benenson riep mensen wereldwijd op om vreedzaam te protesteren tegen de opsluiting van gewetensgevangen door massaal brieven te schrijven naar repressieve regimes. Kranten uit verschillende landen namen het verhaal over, en men besloot onder de titel ‘Appeal for Amnesty’ werd een jaar campagne gevoerd. De oproep zette duizenden mensen in beweging.

Dit zou de drijvende kracht achter Amnesty International worden: acties van gewone mensen overal ter wereld. Zes maanden na de publicatie van het artikel kondigde Benenson een volgende stap aan. Wat begonnen was als een tijdelijke actie werd uitgebouwd tot een internationale beweging: Amnesty International.

Spectrumverbreding

Waar vroeger Amnesty International vooral werkte rond de thema’s gevangenen en foltering, is het spectrum nu uitgebreid naar andere domeinen, ook socio-culturele en economische rechten.  Schendingen in deze domeinen trachten we in kaart te brengen en er actie rond te ondernemen.

Momenteel werken we vaak rond de problematiek in Noord-Afrika en het Midden-Oosten.  Via campagnes en rapporten proberen we daar de situatie aan te klagen en er zo iets aan te doen.  De kracht van Amnesty International  ligt er in dat we in zoveel landen vertegenwoordigd zijn en er zo massale aandacht komt.  Zo krijgen we iets in beweging.

Research centrum

In Londen is ons onderzoekscentrum gevestigd, zij sturen professionele researchers uit die gedegen rapporten maken.  In sommige landen geraken ze niet binnen, mensen undercover naar een oorlogsgebied sturen doen we niet, omwille van de veiligheid van onze mensen.

In ons researchcentrum hebben we een dienst die speciale gevallen detecteert, zaken die onmiddellijke actie vergen.  Die acties gebeuren dikwijls nog met pen en papier, soms wordt gevraagd een fax of een e-mail te sturen.  Voor elke actie wordt bekeken welk communicatiemiddel het meeste kans op slagen heeft, soms worden na 10 protestmails de mailboxen afgesloten..  In de rapporten staat hoe we best actie ondernemen, hoe de pers contacteren en lokaal actie ondernemen.

In sommige landen heeft men schrik van imagoschade, de machtshebbers beseffen dat wanneer er brieven komen vanuit de hele wereld dit niet goed is voor hun reputatie.

Kritiek

Wij besteden heel veel aandacht aan transparantie.  Natuurlijk moet er omzichtig omgegaan worden als je met informatie van personen en slachtoffers werkt.  Maar personen die mensen kwaad berokkenen, daar moeten we wel transparant over communiceren.

We krijgen soms de kritiek dat het vrij lang duurt eer wij met een rapport naar buiten komen.  De achterliggende reden is dat we niet snel snel met iets willen komen waarvan achteraf  blijkt dat de getuigenverklaringen niet honderd procent kloppen.

Ons onderzoek is heel gedegen, daarom duurt het soms iets langer. We willen vermijden dat we geconfronteerd worden met klachten omdat we niet voldoende gecheckt hebben, onze geloofwaardigheid staat hoog in het vaandel.

Algemene vergadering

Elke twee jaar is er een internationale algemene vergadering, waar het beleid voor de komende jaren wordt uitgetekend.  Op die algemene vergadering zitten vertegenwoordigers, gekozen door de achterban, van alle secties uit de gehele wereld.  Zo kan een klein land als België zijn stem laten horen.  Op basis van heel dat internationaal gebeuren, komen er uiteindelijk koerswijzigingen.

Langlopende campagnes

We hebben ook langlopende campagnes, bijvoorbeeld rond het wapenhandelverdrag waar nu internationaal veel rond gebeurt.  Een van de speerpunten is zorgen voor een goed verdrag op internationaal niveau.  Een vorige campagne ging over geweld tegen vrouwen; we passen onze campagnes aan afhankelijk van de noden of de zaken die wij belangrijk vinden.

We vergelijken ons heel graag met de luis in de pels.  We zorgen dat op tijd de nodige aandacht wordt besteed aan problemen die wij belangrijk vinden.

In België nemen we de laatste jaren het asielbeleid op de korrel, we laten mensen hier écht wel in de kou staan.  Ons asiel- en migratiebeleid voldoet niet aan de internationale standaarden.  Op dat beleid heeft men politiek gezien nog geen stempel kunnen drukken.

Lobbyen

Voor het lobbywerk speelt België een belangrijke rol, hier zijn heel veel Europese vestigingen.  Om die reden hebben we een Europees kantoor in Brussel van waaruit we via lobbywerk politiek iets in beweging kunnen zetten.

Lobbyen is een langzaam proces, je moet de mensen leren kennen, je moet ze weten te overtuigen van de zaken waarmee je bezig bent.  Gelukkig heeft elke politieke partij mensen die er voor open staan.  Wij proberen de politici te informeren en te overtuigen dat zij een rol kunnen spelen.  We stellen natuurlijk onze politieke onafhankelijkheid op de eerste plaats.  Daarom is het goed om over verschillende politieke partijen heen mensen te hebben.  We hebben iemand in dienst die elk jaar verschillende werkvergaderingen heeft met alle ambtenaren van Buitenlandse Zaken, om te bekijken hoe we dingen in het buitenland kunnen laten weerklinken.

Gemeenschappelijk draagvlak?

Samenwerking met bedrijven kan heel delicaat zijn, je kan niet elk bedrijf waarmee je samenwerkt van naaldje tot draadje opvolgen om te zien of ze niet met activiteiten bezig zijn die in strijd zijn met de visie en missie van Amnesty International.  We willen onze onafhankelijkheid kunnen garanderen.

Samenwerken met andere organisaties is niet eenvoudig.  De werking van Amnesty is strikt gereguleerd, het is niet eenduidig om met elke organisatie een gemeenschappelijke lijn te vinden en met hen in zee te gaan.

Rond het thema ‘geweld tegen vrouwen’ hebben we samengewerkt met vrouwenrechten organisaties.  In het kader van religieuze tolerantie hebben we voor een gezamenlijk charter de geestelijke leiders van de verschillende religieuze overtuigingen rond de tafel gekregen.

Positieve ingesteldheid

Ik ben zelf lokaal actief als vrijwilliger, wij schrijven brieven naar regeringen overal ter wereld. Onlangs kregen we antwoord vanuit Indonesië, waar we de mensenrechtenschendingen aan de kaak stellen. Deze brieven sturen we naar Londen, onze researchers hebben daar veel aan, zij kunnen eventuele kritiek weerleggen.   Onze briefschrijfcampagnes zijn nog steeds effectief, er is bewezen dat 1 op 3 acties resultaat oplevert.  Je kan zeggen ‘slechts 1 op 3?’  Je kan ook stellen dat we bij 1 op de 3 effectief geholpen hebben.

Mislukkingen

Jarenlang hebben we actie gevoerd voor Troy Davis, een man die, volgens Amnesty International onterecht veroordeeld werd tot de doodstraf.  We zijn erin geslaagd de executie een vijftal keer uit te stellen, vorig jaar lukte dat niet meer en is hij toch geëxecuteerd.    Als je de woorden hoort die hij uitspreekt naar Amnesty toe: ‘jullie hebben jarenlang voor mij geijverd, dankzij jullie heb ik altijd hoop blijven houden. Het is nu voor mij niet gelukt, maar blijf altijd hetzelfde doen voor anderen, misschien lukt het daar wel!’, dan krijg ik kippenvel.  We putten energie uit die ene mislukking om onze acties verder te zetten.

Coördinator Centrale Diensten

Ik ben verantwoordelijk voor wat nodig is om de organisatie te doen draaien, personeelsbeleid, financiën, logistiek, IT & databeheer, dus het niet-inhoudelijke gedeelte

Als ik er de vrijwilligers bijreken, ben ik verantwoordelijk voor een team van een 20-tal mensen.

In 2006 kwam er de wet op het vrijwilligerswerk, die de samenwerking tussen vrijwilligers en organisaties gereglementeerd heeft.  Wanneer we in het secretariaat een vrijwilliger in dienst nemen, wordt samen het modelcontract overlopen en door beide partijen ondertekend.  Wij hebben niet veel moeten veranderen in onze manier van omgaan met vrijwilligers, wat wij al toepasten werd door de wet bevestigd, behalve dat we geen papieren contract hadden.  We hadden al afspraken rond verzekering, vergoeding, omgaan met vertrouwelijke informatie, …

Werken met vrijwilligers

Je moet erover waken de vrijwilligers goed te verzorgen, die schenken vrije tijd, capaciteiten en hun inzet aan de organisatie Het is erg belangrijk dat men dit op de juiste wijze waardeert..  Elk jaar doen we een personeelsuitstap, waar zowel betaalde krachten als vrijwilligers aan mee kunnen doen.  Iemand die bij ons 5, 10 of 15 jaar in dienst is, krijgt een kaartje met daarop ‘bedankt dat je al zolang bij ons vrijwillig in dienst bent.’ Tijdens de week van de vrijwilliger krijgen ze een bedankingskaartje.  Vergeet natuurlijk ook het schouderklopje niet, je moet niet wachten op een speciale gelegenheid om iets te doen, want dan is het geforceerd.

Het zit in kleine dingen, iemand een goed weekend wensen, een bloemetje meebrengen.  Het zijn dingen die ervoor zorgen dat men graag naar het werk komt.  Je creëert daarmee de randvoorwaarden zodat de mensen goed presteren.  Het is niet andersom!

Mensen doen samenwerken

Zevenentwintig jaar lang heb ik in een commercieel bedrijf gewerkt.  Ik klom daar op van administratief bediende tot international sales manager.  De ervaring die ik daar opdeed komt me goed van pas.

Omdat ik me niet meer goed voelde in de job, en ik mij al lang inzette in het vrijwilligerswerk, was de stap naar een ngo niet zo abnormaal.  Ik was op zoek naar arbeidsvoldoening.

Vanuit mijn engagementen heb ik voldoende ervaring hoe mensen te doen samenwerken, iets wat ik nu in mijn job ook doe.  Het vergt een aanvoelen van hoe met mensen om te gaan.  Aanvoelen waar mensen mee zitten, ze positief stimuleren.  In een commercieel bedrijf gaat het meestal andersom.  Een bedrijf kan je niet meer leiden zoals 30 jaar geleden.  Er zijn nog altijd bedrijfsleiders die dat niet begrijpen.  Die zullen het nog moeilijk hebben.

Iedereen is verschillend, de ene is extravert, je ziet wat er aan de hand is vanaf de eerste minuut.  Bij de andere, als je al iets merkt, moet je het nog proberen los te krijgen.  Als leidinggevende komt het er op aan te zien, te vragen of alles goed loopt.  Er zijn mensen aan wie je kan vragen of ze de week later een uurtje vrij hebben om iets te bespreken, er zijn mensen bij wie je de dingen onmiddellijk moet bespreken omdat je  weet dat je ze zo niet naar huis kan laten gaan.

Ikzelf ben, denk ik, een vrij open boek.  Ik zal de dingen niet bewust wegsteken.  Onze cultuur is zodanig dat als iemand met iets zit, er altijd iemand ter beschikking is waarbij je te rade kan gaan.

Duurzame mindset

Al 40 jaar lang ben ik biologisch tuinier, we kopen zo veel mogelijk bio of fair trade aan, op ons dak liggen zonnepanelen.  Een aantal jaren geleden deden we mee met de klimaatwijken.  Bij de nulpuntmeting waren we reeds bij de besten, toch zijn we er nog in geslaagd 23% minder elektriciteit te verbruiken.

Ik probeer ook Amnesty Vlaanderen beweging te krijgen op dat vlak.  We hebben de laatste jaren heel wat initiatieven genomen richting duurzaamheid: er kwam een nieuwe hoge rendements verwarmingsketel, een nieuw dak met voldoende isolatie.  De meeste mensen komen met het openbaar vervoer, voor hen die met de fiets komen zijn er douches voorzien.  Reeds 3 jaar maken we een duurzaamheidsverslag.  Het is een oplijsting van dingen waar we mee bezig zijn, door dit te doen, krijgen we de mind van onze mensen in beweging.  Het stoort me als in een leeg lokaal de verlichting brandt.  Mijn reflex is dan het licht uit te doen.  Dat zijn allemaal kleine dingen, maar zoals men zegt, ‘verander de wereld, begin bij jezelf’.

Verankerde financiën

Als vzw is het niet de bedoeling om winst te maken, maar we moeten wel financiële gezondheid nastreven.  We moeten een situatie creëren waarbij we het personeel werkzekerheid kunnen aanbieden. Daarvoor hebben we initiatieven genomen, we hebben onze financiële controle verankerd via een aantal meetprincipes.  Als we bijvoorbeeld een belangrijke uitgave willen doen, dan zijn er twee handtekeningen nodig.  We hebben de zogenaamde kaskomissie van 3 mensen die een aantal keren per jaar samenzitten om te zorgen dat financieel alles goed loopt.  Negentig procent van onze financiering komt van individuele leden, we kunnen ons geen financiële ontsporing veroorloven.

Verloning

Voor de verloning hebben we een vijftal jaar geleden een belangrijke oefening gedaan.  We hebben een benchmarkoefening gedaan van het totale weddepakket (loon en sociale voordelen); daaruit is gebleken dat we aan een goed gemiddelde zitten.  Ten opzichte van de privé sector is het natuurlijk minder, bij aanwervingen wordt dit heel duidelijk gemaakt.  We kijken dan hoe die persoon daarop reageert.  Toen ik bij mijn vorig bedrijf wegging heb ik van veel mensen de opmerking gekregen dat ik een stap achteruit zette.  Ik vind dat ik stappen vooruit heb gezet.  Ik heb veel meer arbeidsvoldoening, dat compenseert voor een groot stuk de loonhandicap.

Ik zie het ook aan de mensen.  Als je op vergaderingen de dynamiek van de mensen ziet, dan kan je duidelijk merken dat de mensen met hart en ziel in hun job staan.

Warm nest

Wanneer iemand weggaat, vrijwilliger of betaalde kracht, is er een afscheidsdrink. Het is hartverwarmend als ik zie hoeveel tranen daar dan gelaten worden. Die emoties die loskomen, vooral ook van stagiairs.  Er zijn studenten die reeds op verschillende plekken stage hebben gelopen, die ons zeggen dat ze bij ons in een warm nest zijn terecht gekomen, dat ze dat nog nooit hebben meegemaakt.  Het is deugddoend als je bij de dankwoordjes de commentaren van mensen hoort.  Dat zijn de dingen die écht bijdragen aan de arbeidsvreugde van mensen.

Kwetsbare groepen

Als organisatie zien wij het als onze rol het op te nemen voor kwetsbare groepen van mensen.  Via het artikel 60 zetten we mensen aan het werk die door allerlei omstandigheden aan lager wal zijn geraakt.  Gedurende 1 jaar kunnen we zo iemand aan het werk stellen via het OCMW zodat die persoon zich in regel kan stellen met de sociale zekerheid.  Bovendien doen ze ervaring op, niet alleen in een vakgebied, maar ook in de omgang met mensen.  Ze voelen wat arbeidsethiek is, al was het te weten hoe belangrijk het is op tijd aanwezig te zijn op het werk.  Op deze manier krijgen ze standvastigheid in het leven, en na een jaar opleiding helpen we ze bij het solliciteren.  Het is heel aangenaam vast te stellen dat er reeds een paar jaar mensen doorgesluisd zijn naar een reguliere job.

We bieden ook werk aan jongeren die geen normaal schooltraject hebben afgelegd.  Zo laten we ze doorgroeien naar een normale job.  We staan ook, in de mate van het mogelijke, open voor mensen met een werkstraf.

Mensen die soms langdurig ziek zijn geweest, kunnen ook via vrijwilligerswerk en op advies van hun behandelend geneesheer, opnieuw arbeidsritme en -voldoening opdoen om zo later terug hun kans te gaan op de arbeidsmarkt.

Goedkope krachten?

Men zou kunnen stellen dat dit goedkope werkkrachten zijn, maar deze mensen hebben meer begeleiding en opleiding nodig dan een normaal betaalde kracht.

Ondanks alle problemen die er soms kunnen zijn, vinden we het belangrijk onze rol in de maatschappij te spelen.  Mensen die een jaar als vrijwilliger bij ons gewerkt hebben, hebben heel wat bijgeleerd.  Als die dan op het einde van dat jaar een speech doen, recht uit het hart, dan is dat hartverwarmend.

Zo hadden we hier iemand die niet direct werk vond, ze wou dolgraag kinderverzorgster worden.  Ze heeft de kans gekregen om verder te studeren, ze heeft toen samen met andere studenten taarten verkocht ten voordele van Amnesty.  Voor één van haar stagetaken heeft ze haar project voorgesteld op onze algemene personeelsvergadering.  Toen ze bij ons aan de slag ging, wist ze nog niet hoe een computer aan te zetten.  Voor die vergadering heeft ze met een Powerpoint een uiteenzetting gedaan.  Uiteindelijk heeft ze meer dan 400 euro ingezameld.  Zo merken we dat wat we hier doen, nog verder in de mensen hun hart doorwerkt.

Een ngo als Amnesty International heeft sowieso een maatschappelijke missie.  Het is bewonderenswaardig te zien dat ook de manier waarop ze die vervult, getuigt van het opnemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid!

Een NGO is op zich maatschappelijk verantwoord.  Amnesty International houdt zich niet enkel aan ‘core business’ om zijn maatschappelijke rol te vervullen.  Een voorbeeld!

Franky De Cooman

Met dank aan Mieke De Pril en Evelien De Cooman voor de redactie.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: